En Memorial do convento José Saramago realiza unha incursión na narrativa histórica. O volume percorre un período de aproximadamente 30 anos na historia de Portugal durante a época da Inquisición. A formulación rexistra non só o feito histórico, senón que reconstrúe a vida popular da época, nun percorrido polos diferentes pobos dos arredores de Lisboa. O rei D. Joâo V necesitaba herdeiros e, como dona Maria Ana non os concibía, el promete levantar un convento en Mafra a cambio de ter herdeiros. Simultaneamente, asistimos á vida cotiá do pobo a través da visión dun soldado que perdeu a man esquerda na guerra contra os españois. Nun auto da Inquisición, Baltasar coñece a Blimunda, unha muller con poderes máxicos que ve dentro das persoas, e cuxa nai foi desterrada a Angola por ter poderes semellantes. Desafiando os rigores da relixión, ambos casan mediante un ritual de sangue. Baltasar convértese en axudante do pai Bartolomeu, que, baixo a protección do rei, traballaba en inventar unha máquina para voar. A máquina de voar simboliza dous ideais: os cultos, representados polo propio pai Bartolomeu, e os populares, personificados en Blimunda e Baltasar. Unha narración directa, sen concesións, vigorosa e rica. Saramago dá á linguaxe desta novela o ton das narracións históricas e realiza con el verdadeiros malabarismos sintácticos.